نه دوتا . ما اين مطلب را در پاورقىهاى جلد سوم اصول فلسفه توضيح داده‌ايم . ( تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ، ج 2 ) . ج . ترجيح بلا مرجّح محال است . اين مقدمه چندان نيازى به توضيح ندارد . اگر يك شى نسبت به دو شى نسبت متساوى داشته باشد محال است كه بدون دخالت يك عامل خارجى اين توازن به هم بخورد و نسبت‌ها تغيير كند . « ترجيح بلا مرجّح » معمولًادر مورد فاعل‌ها اطلاق مىشود و « ترجّح بلا مرجّح » در مورد اثرها ، و هر دو محال است . ترجيح بلامرجّح يعنى اين‌كه فاعلى نسبت به دو اثر مختلف و متغاير نسبت متساوى داشته‌باشد و هر دو به يك نحو براى او ممكن باشد و او به يكى از آن‌ها انتساب پيدا كند و او را به‌وجود آورد . فاعل كه طبعاً در چنين موردى فاعل بالقوه است نه بالفعل ، فاعليت نسبت به هر دو را در يك حد بالقوه واجد است ، چنين فاعلى يا از حد قوه به فعليت نمىرسد و يا اگر مىرسد و يكى از دو فاعليت صورت فعليت پيدا مىكند حتماًبه موجب يك عامل و مرجّحى بيرون از ذات فاعل است . اما ترجّح بلا مرجّح يعنى اين‌كه فعلى و اثرى در حد قوه و امكان باشد و بدون اين‌كه علت و عاملى دخالت كند خود به خود از عدم به‌وجود و از قوه به فعليت برسد . هر ترجيح بلا مرجّحى مستلزم ترجّح بلامرجّح است ، زيرا فاعل كه بالفرض با دو فعل نسبت متساوى دارد و فاعليت هر دو را در حد قوه دارد اگر بخواهد با يكى از دو فعل نسبت بيشترى پيدا كند مستلزم اين است كه خودش خود به خود از قوه به فعليت برسد . پس ترجيح يكى از دو فعل از طرف فاعل مستلزم ترجّح قبلى در وجود خود فاعل است كه بدون عامل محال است . برخى متكلمين خواسته‌اند از راه اين‌كه « بهترين دليل امكان يك شى وقوع آن است » بر امكان ترجيح بلامرجّح استدلال كنند . براى اين مسئلهء دو گردهء نان براى گرسنه و يا دو راه متساوى براى فرارى ( رغيفى الجائع و طريقى الهارب ) را مطرح كرده‌اند مىگويند : آدم